قسمت بیست و هشتم مصاحبه با خانم بتول سلطانی در خصوص عملیات انتحاری در سازمان مجاهدین خلق

شیوه های دفاع انتحاری از قرارگاه اشرف

بنیاد خانواده سحر: خانم سلطانی یکی از سوالاتی که پیرامون خودکشی های جمعی مطرح است، اینکه دستور تشکیلاتی درباره خودکشی ها الزاما تابع سلسله مراتب تشکیلاتی هستند. یعنی بطور مشخص از لایه های مشخصی شروع می شوند. و یا شق دیگری اجرا می شوند.

خانم بتول سلطانی: نه الزاما ممکن است از لایه بخصوصی شروع نشود. سلسله مراتب تشکیلاتی مشخصی ندارد. این را بیشتر مصلحت تشکیلات و منافعی که مد نظر هست تعیین می کند. حتی ممکن است از تمام لایه ها نفراتی برای این اقدامات انتخاب بشوند. مثلا در جریان خودسوزی های 17 ژوئن تقریبا از لایه های مختلف نفرات را برای این خودسوزی ها انتخاب کرده بودند. اما بحث کلی که رجوی درباره این خودکشی ها مطرح کرد و فکر می کنم در بخش های پیش هم اشاره کردم، این بود که اگر کسانی نخواستند از این دستور تشکیلاتی اطاعت کنند، یعنی نخواستند خودکشی بکنند، آنها را اعدام انقلابی کنید. یا آنگونه که لفظ خودش بود با اعدام انقلابی بکشید. در این خصوص چند مورد را بطور مشخص انگشت گذاشت و تاکید کرد در این شرایط افراد خاطی را بزنید و اعدام انقلابی کنید.

یکی فرار فرد از موقعیت مقاومت بود. یعنی وقتی قرار است افراد در مقابل هجوم و حمله به اشرف مقاومت کنند، اگر کسی خواست از صحنه مقاومت فرار بکند او را بزنید. به زعم رجوی مقاومت نکردن در این شرایط مشمول خیانت تشکیلاتی می شد و مجازات آن بر اساس سنت های تشکیلاتی اعدام بود. منتهی این اعدام در صحنه اجرا می شد و چند پی آمد هم داشت یکی اینکه به نام طرف مقابل نوشته می شد و سازمان نان اش را می خورد و یکی هم اینکه باعث عبرت و ترس سایر کسانی می شد که احتمالا می خواستند از صحنه فرار کنند.

وضعیت دوم اعدام انقلابی شامل حال کسانی می شد که می خواستند خودشان را تسلیم کنند. البته در این خصوص رجوی می گفت کسانی که می خواهند خیانت کنند. یعنی جدا شدن از این جبهه و رفتن به آن طرف و تسلیم شدن را معادل خیانت می دانست و حکم اش را اعدام انقلابی می دانست. در واقع منظور رجوی این بود که هر کس در وضعیت مقاومت از اشرف و با هر انگیزه ای بخواهد از سازمان جدا بشود، مجازات او اعدام است.

مورد سوم که از همه جالب تر بود اینکه اگر حتی کسی جرات و توان خودکشی و خودزنی را نداشت بقیه افراد موظف بودند او را بکشند. اینها هم توسط کسانی که جرات این کار را دارند اعدام می شوند و بعد هم خودشان را می کشند.

بنیاد خانواده سحر: معذرت می خواهم این دستورات با همین شفافیت از سوی رجوی مطرح می شد.

خانم بتول سلطانی: بله در سطح شورای رهبری رجوی با کسی شوخی و تعارف نداشت. و اصلا حساسیت این مباحث جایی برای بیان غیر مستقیم و اشاره وار نمی گذاشت. ذات این نوع مباحث ایجاب می کرد رجوی بصورت شفاف و خیلی واضح منظورش را بیان کند. به نوعی شاید بتوان گفت رابطه رجوی با اعضای شورای رهبری مستقیم ترین و بی ملاحظه ترین نوع رابطه ها بود. یعنی موقعیت شورای رهبری و مسئولیت های اجرایی که داشت و بعلاوه اطمینانی که رجوی به آنها داشت، باعث می شد کلیه بحث ها و مسائل اولین بار در این سطح و بصورت شفاف بیان بشود. البته ممکن است در پنهان این بحث ها برای افراد بخصوصی که ظاهرا حضور تشکیلاتی نداشتند، مطرح می شد، اما به لحاظ سلسله مراتب تشکیلاتی لایه شورای رهبری اولین کسانی بودند که با این بحث ها روبرو می شدند. رجوی به هر حال ناچار بود این بحث ها را بصورت شفاف مطرح کند. به این خاطر که برای او خیلی حائز اهمیت بودند. اساس تشکیلات اش با همین صراحت البته در لایه های نزدیک به خودش پیش می رفت.

بنیاد خانواده سحر: در سطوح پائین بحث ها چطور مطرح می شد.

خانم بتول سلطانی: این بحث ها اینطور که من برای شما مطرح می کنم در لایه های پائین مطرح نمی شد. روی کلیت این مسائل بحث می شد. مثلا روی اینکه ما باید تا آخرین نفر و نفس از اشرف دفاع و مقاومت کنیم. اما به هر حال هر کسی با لحاظ شرایط و کدها و نشانه هایی که در مناسبات دیده و شنیده بود، می توانست حدس بزند وقتی سخن از دفاع تا آخرین نفر و آخرین نفس می شود، منظور چیست. اما قطعا نمی دانستند و تصور نمی کردند که ممکن است در صورت تمرد تشکیلاتی به دست دوستان و همرزمان خودشان کشته خواهند شد. اما مناسبات واکنش این بحث های کلی را در میان لایه های مختلف چک می کرد. از روی همین شواهد و قرائن تحلیل و ارزیابی می کرد. بر اساس همین شواهد و قرائن با افراد تنظیم رابطه می کرد. اگر به افرادی شک می کردند مرتب مواظبت می کردند. میزان حضور و غیاب ها را زیاد می کردند. اوقات مختلف او از جمله فراغت ها را چک می کردند. با وگذاری کار و مسئولیت های زیاد تلاش می کردند او را به موضع بکشانند. یا از طریق افراد و نزدیکان او سعی می کردند تخلیه اش کنند. یا احتمالا روش های مختلف دیگری که فرد را در موضع واکنش و عکس العمل قرار بدهند. اینطوری به هر حال میزان تبعیت پذیری و اطاعت پذیری افراد را برای شرایط حادی مثل انجام خودکشی های جمعی چک و ارزیابی می کردند.

بنیاد خانواده سحر: الان در سطوح پائین سازمان تلقی که از واژه سپر انسانی دارند با برداشت هایی که شما می کنید، یکسان است.

خانم بتول سلطانی: با این خصوصیات و ویژه گی هایی که ما اطلاع داریم، خیر. اینکه مثلا مفهوم اش خودکشی های جمعی است، نه. ابدا چنین برداشتی از موضوع ندارند. البته در بیانیه هایی که رجوی می دهد اگر کمی تعمق کنیم، می شود یک راهکار غیرمنتظره را از آن برداشت کرد. اینکه مثلا اتفاقی خواهد افتاد که ابعاد و کیفیت آن ابعاد و کیفیت فاجعه انسانی را داشته باشد. یا حداکثر اینکه آنها تا پای جان شان در دفاع از اشرف مقاومت خواهند کرد. البته سپر انسانی به یک معنی برای افراد روشن است. اینکه با قرار دادن جان شان در مقابل اشرف دفاع کنند. اینکه مثلا وقتی کسی فاقد سلاح است چگونه می تواند از خودش دفاع کند. مثلا برود روی این خط که طرف مسلح اش را عصبانی کند و او را ناچار کند از نیروی قهریه و خشونت استفاده کند. یا مثلا درنهایت برداشت اینها یک حمله غافلگیرکننده به اشرف است. حمله ای که منجر به کشته شدن آنها بشود. اما این را هم می دانند که این حمله زمینه می خواهد. یعنی اینطوری نخواهد بود که مثلا نیروهای امریکایی یا عراقی یا هر نیروی مسلحی بدون هیچ پیش زمینه و مذاکره و دلیل موجهی به قرارگاه اشرف حمله کند. آنها بخوبی می دانند وقوع چنین اتفاقی نیز بطور مستقیم به عملکرد خودشان بستگی دارد. اینکه قرار است مثلا در جریان تصمیم گیری برای اشرف چه مراحلی طی بشود. و زمانی که مذاکرات و گفتگوها به نتیجه نرسید چه فرض هایی محتمل است و برای این فرض ها چه واکنش ها و اقداماتی در دستور کار قرار می گیرد. تصور اینها این است که در شرایطی که به اشرف تهاجم بشود و وظیفه انها در این مرحله دفاع تا پای جان است. و آن فاجعه انسانی مورد نظر در چنین وضعیتی حادث می شود.

بنیاد خانواده سحر: یعنی اینها هیچ درک واقع بینانه و درستی از موضوع ندارند فاجعه انسانی را تنها در وضعیت حمله به قرارگاه اشرف برداشت می کنند.

خانم بتول سلطانی: بله. ممکن است وجه اختیاری و داوطلبانه قضیه را پررنگ کنند. مثلا بگویند در این صورت می مانیم یا می میریم. اما وقتی مژگان می گوید ما در اینجا می مانیم و دفاع می کنیم و می میریم، منظورش دقیقا این است که ما تحت هیچ شرایطی از اینجا تکان نمی خوریم. خوب وقتی صورت مسئله این می شود که باید به هر ترتیب بمانیم، الزاما راهکارها و روش ها و جواب این صورت مسئله از دل شرایط بیرون می آید. از دل این شعار که به هر قیمت و هر هزینه ای باید بمانیم. ممکن است آن منظور نهایی یعنی اقدامات انتحاری جمعی در این جاها خودش را به رخ بکشد و برجسته بشود، اما اینها هم بیشتر گمانه زنی است و شکل قطعیت بخودش نمی گیرد. هر چند در عمل قطعی و اجتناب ناپذیر است، اما در بحث و فحص های تشکیلاتی از بیان جزئیات آن بکلی اجتناب می شود. یعنی بیشتر مکانیزم این فاجعه انسانی را به روی طرف های خودشان متمرکز می کنند. آنها را آمر و عامل این فاجعه انسانی معرفی می کنند. نمی گویند مثلا این پروسه چه مسیری را تا این لحظه طی کرده و کجاها ما مقصر هستیم. می گویند ما مشتی آدم پناهنده هستیم که مورد تعرض قرار گرفته ایم. این می شود آن کلیت قضیه.

بقیه اتفاقات در مسیری است که سازمان طراحی می کند. فاجعه انسانی را حتما خودش رقم می زند و در بیرون وانمود می کند کار مهاجمین است. دقیقا می توانید مقایسه کنید با وضعیتی که سازمان در فاز سیاسی و در مواجهه با تخلیه ستاد مرکزی داشت. حتی این را فاکت گرفته بودند و می گفتند ما در انجا مقاومت کردیم و کشته شدیم. یعنی با این فاکت ها در واقع کلیت وضعیت را بدون اینکه روی کنش خاصی انگشت بگذارند، برای افراد روشن می کردند. به همین منوال می گفتند ما در اینجا هم می مانیم و در صورت لزوم مقاومت می کنیم و کشته می شویم. این بحث ها در لایه های پائین اینطوری مطرح می شد. اینگونه نبود که بگویند مثلا اگر شما در مقاومت شرکت نکنید و کشته نشوید، ما خودمان شما را می کشیم و بعد خودمان را می کشیم. اما بر عکس در لایه های بالا بصراحت می گفتند، اگر کسی تن به خودکشی و مقاومت تا پای جان نداد، یا فرار کرد و یا جرات نداشت خودش را بکشد در تمام این حالات مجاز هستید او را بکشید و قتل اش را به گردن مهاجمین و جبهه مقابل بیندازید.

بنیاد خانواده سحر: در خودکشی های جمعی بیشتر روی چه فاکتورهایی تاکید داشتند. مثلا روی نوع خودکشی، روی وضعیت و شرایط و بخصوص روی نحوه اطلاع رسانی و انعکاس آنها. در این خصوص اگر توضیحاتی دارید بفرمائید.

خانم بتول سلطانی: اینها بیشتر روی این جنبه حساس بودند که این خودکشی ها بیشتر روبروی دوربین انجام بشود. جایی که خبرنگار باشد و بشود سریع منعکس کرد. البته خود سازمان در پوشش دادن به این صحنه ها کاملا استاد است. از باب تذکر می توان به خودسوزی های 17 ژوئن و نحوه تصویربرداری و انعکاس رسانه ای آنها اشاره کرد. چون تمام این اقدامات برای بازتاب های رسانه ای و استفاده ابزاری از آنها است. در سطحی شورای رهبری آنچه رجوی و مریم روی آن تاکید داشتند، اولویت این اقدامات در جلو چشم رسانه ها و دوربین های فیلمبرداری بود. ضمن اینکه اصلا بخشی از این اقدامات با هدف تصویربرداری از قبل طراحی شده اند. یعنی دوربین های خود سازمان سعی می کنند در راس باشند. خبر دست اول از این اتفاقات تهیه کنند. تا بتوانند آنجا که امکان دارد جهت و سمت و سوی مورد نظر خودشان را به این اتفاقات بدهند.

بنیاد خانواده سحر: خوب این خودکشی ها تابع چه فاکتورها و سلسله مراتبی است. مثلا وضعیت های فرضی را چگونه می چیدند.

خانم بتول سلطانی: یک وجه اش مثلا بحث محاصره قرارگاه بود. در وضعیت محاصره قرار بود این خودکشی ها بصورت فردی انجام بشود. یعنی افراد موظف بودند در اعتراض به محاصره یکی یکی خودشان را به هر نحوی که تشخیص سازمان بود بکشند. در وضعیت بعد قرار بود اگر احتمال حمله به اشرف قطعی شد، در آن صورت افراد موظف بودند بصورت گروه گروه دست به خودکشی بزنند. یک وضعیت هم این بود که اگر حمله سراسری و همه جانبه صورت گرفت، یعنی وضعیتی که غیر قابل برگشت و متوقف کردن باشد، در این صورت همه بصورت جمعی خودکشی کنند. پس بطور کلی سه وضعیت را می توان در نظر گرفت که سازمان برای هر یک از آنها شقی از این اقدامات را لحاظ کرده بود. یکی وضعیت محاصره، که خودکشی ها بصورت فردی انجام می شد تا محاصره برداشته بشود. یکی وضعیت قطعیت حمله که به صورت گروهی انجام می شد تا خطر حمله منتفی بشود و سوم وضعیت غیر قابل برگشت و حمله همه جانبه که در این وضعیت آن فاجعه انسانی مورد نظر رجوی با اقدام دستجمعی به خودکشی صورت واقعی بخود می گرفت. یعنی مثلا شما صحنه فعلی عراق را نگاه کنید. موفق الربیعی می گوید مجاهدین جایی در عراق ندارند. در صورتی که اشرف متعلق به خاک عراق است. می تواند بگوید من می خواهم خاک خودم را بگیرم یا بگوید می خواهم شما را به نقطه دیگری کوچ اجباری بدهیم. همه این وضعیت ها برای شورای رهبری تحلیل شده و پیش بینی شده است که در مواجهه با هر کدام از این وضعیت ها ما باید چکار کنیم و چه واکنشی در قبال آن انجام بدهیم. در کلیت همه این وضعیت ها شامل استفاده از سپر انسانی می شود.